8. Formy i Metody Pracy
Ze względu na różnorodność odbiorców, którzy uczestniczą w zajęciach dogoterapeutycznych, ich specyficzne potrzeby i możliwości, zajęcia z udziałem psów dzielimy na 3 podstawowe kategorie. Różnią się one między sobą przede wszystkim formą prowadzenia, a także celami, które mają osiągnąć. Rodzaj pracy dostosowywany jest także do miejsca, w którym odbywają się zajęcia, oraz, co najważniejsze, do specyfiki grupy lub potrzeb indywidualnej osoby.
AAA – Animal Assisted Activity
Aktywność z udziałem zwierząt
To wszelkie rodzaje aktywności, w których uczestniczą człowiek i zwierzę razem. Może się odbywać w pomieszczeniu lub na dworze, może mieć ustalony plan, ale może też zaistnieć spontanicznie. Opiera się przede wszystkim na swobodnym kontakcie i zabawie uczestników z psami, pozwalającej uwolnić pozytywne emocje, nakłaniającej do aktywności i spontaniczności. Celem AAA jest motywowanie do działania oraz dostarczanie różnego rodzaju bodźców sprzyjających rozwojowi. Zajęcia charakteryzują się dużą elastycznością, ich program dostosowywany jest na bieżąco do potrzeb grupy, nie ma sztywno określonych celów, czy punktów programu, które koniecznie muszą być zrealizowane.
Zajęcia AAA nie wymagają pisania scenariusza, nie trzeba też opisywać ich przebiegu, aczkolwiek dokumentacja przebiegu zajęć jest wskazana.
Ten rodzaj zajęć może być prowadzony w przedszkolach, szpitalach, podczas imprez plenerowych, etc.
AAT – Animal Assisted Therapy
Terapia z udziałem zwierząt
Jest to terapia z udziałem zwierząt. Musi być prowadzona przez specjalistę, który potrafi ułożyć program zajęć i dopasować go do potrzeb pacjenta. Zakłada planowe i celowe działanie, pozbawione przypadkowych ćwiczeń. Terapeuta, aby móc ułożyć odpowiedni program AAT musi znać dokumentację medyczną chorego i potrafić dobrać ćwiczenia tak, żeby spełniały odpowiedni terapeutyczny cel. Musi być prowadzona karta zajęć i dokumentacja, na podstawie której widać będzie, czy terapia przynosi odpowiedni efekt, czy też nie. Zwierzę ma na tych zajęciach jasno określone miejsce i powinno prezentować te zachowania, o które w danej chwili prosi je terapeuta/przewodnik.
Zajęcia AAT wymagają tworzenia scenariuszy oraz kart pracy ewaluujących postępy pacjenta.
AAT jest prowadzone wszędzie tam, gdzie zdiagnozowano potrzeby pacjenta i zdecydowano się na wykorzystanie psa jako „narzędzia” w procesie rehabilitacyjnym/psychologicznym/logopedycznym. Zajęcia mogą odbywać się w szpitalu, w gabinecie psychologa, psychiatry, logopedy, etc.
AAE – Animal Assisted Edukation
Edukacja z udziałem zwierząt
AAE przede wszystkim poszerza funkcje poznawcze pacjenta oraz zwiększa jego wiedzę na wybrane tematy. Wykorzystujemy tu elementy arte terapii, muzykoterapii, terapii zajęciowej itp. Ten rodzaj zajęć ma określony edukacyjny cel, a więc tu również występuje działanie planowane. Przed rozpoczęciem AAE musimy mieć jasno postawiony cel i w trakcie zajęć dążyć do jego zrealizowania. Wymaga to wcześniejszego przygotowania scenariusza, oraz prowadzenia dokumentacji weryfikującej postępy podopiecznych. Zwierzęta pełnią tu rolę motywującą do zdobywania wiedzy lub asystują przy wykonywaniu poszczególnych ćwiczeń. Podczas zajęć AAE możemy przekazywać wiedzę na różne tematy – o prawidłowej i odpowiedzialnej opiece nad zwierzętami, na temat budowy psa i dziecka, ale psy mogą być także pomocne w nauce liczenia, pisania, rozpoznawania kolorów i kształtów. Od kilku lat w USA wdrażany jest program nauki czytania przy pomocy psów.
Zajęcia AAE wymagają tworzenia scenariuszy oraz wypełniania kart ewaluujących zajęć i postępów uczniów.
Zajęcia AAE prowadzone są przede wszystkim w szkołach oraz innych placówkach edukacyjnych/ integracyjnych.
Powyższy podział obrazuje główne nurty w metodologii prowadzenia zajęć z udziałem psów. Warto jednak pamiętać, że właściwie żadna z powyższych form nie występuje samodzielnie, zwykle przeplatają się wszystkie. Często te same ćwiczenia wykorzystane mogą być podczas każdej formy zajęć, a to, do której zostaną zakwalifikowane zależy od ich przeprowadzenia i opisania oraz od inwencji prowadzącego. Sprawą nadrzędną są tu przede wszystkim sprecyzowane cele i wskazania do dogoterapii we wspomaganiu terapii specjalistycznych.
Materiały edukacyjne Stowarzyszenia Zwierzęta Ludziom
