9.2 Sygnały uspokajające (Calming Signals)
Sygnały uspokajające (Calming Signals , pot. CS) – komunikacja poza werbalna
Bez względu na prezentowaną rasę, płeć czy wiek psy w zapisie genetycznym mają umiejętność do komunikacji pozawerbalnej. To sposób porozumiewania się psów za pomocą rytualnych zachowań -sygnałów optycznych, mowy ciała i mimiki. System ten ma hamować agresję i co najważniejsze zapobiegać rozwojowi konfliktów, czy konfrontacji lub pierwszy krok ‘sygnalizowania’ , że coś działa na samopoczucie psa w sposób daleki od pozytywu.
W latach 50 zeszłego stulecia powstały publikacje na temat komunikacji międzyosobniczej wilków w stadzie (tzw. Cut off signals). Sposób demonstrowania tych zachowań u wilków jest mniej bogaty niż u psów lecz prezentowany o wiele wyraźniej i w znacznie dynamiczny (ostrzejszy)sposób.
W publikacji światowej sławy treserki psów Turid Rugaas ‘Sygnały Uspokajające’ autorka wyodrębniła i opisała około 40 CS’ów prezentowanych przez psy w określonych sytuacjach.
Sytuacje te mogą dotyczyć relacji pies – pies, relacji pies – człowiek, lecz także mogą pojawiać się w chwilach nawet małego stresu. Dowiedziono, że poza czystą komunikacją wewnątrz lub zewnątrz gatunkową psy stosując CS’y także uspokajają siebie łagodząc intensywność swojego lęku, czy dyskomfortu.
Lista sygnałów uspokajających jest w dalszym ciągu uzupełniana. Każdy właściciel psa chcąc zrozumieć przyczynę i cel zachowań pupila powinien nauczyć się odczytywać je odpowiednio. Wbrew pozorom nie jest to takie proste w praktyce i nie wolno ów zachowań generalizować. Należy brać pod uwagę okoliczności zaistniałej sytuacji oraz cechy osobnicze własnego psa, poziomu jego socjalizacji, czy stanu zdrowia. Te czynniki także mają wpływ na prezentowane zachowania.
Najczęściej stosowane sygnały uspokajające to:
- Odwracanie głowy – pies odwraca głowę na chwilę lub na dłuższy czas.
- Sygnalizacja oczami – odwracanie wzroku, mrużenie oczu
- Odwracanie się – tyłem lub bokiem
- Oblizywanie się – po nosie lub całym pysku
- Zastyganie z bezruchu – zazwyczaj pies nieruchomieje aż do czasu oddalenia się ‘zagrażającego’ psa
- Powolne poruszanie się – spowolnienie kroku
- Pozycja zapraszająca do zabawy – przednie łapy ugięte przy ziemi, kuper w górze. Pies w odróżnieniu od sytuacji zabawowej nie przykuca tak szybko, kilka razy, lecz pozostaje w tej pozycji
- Kładzenie się – w sytuacji dużego pobudzenia w wyniku np. zbyt gwałtownej zabawy pies kładzie się i leży nieruchomo aby uspokoić kolegę lub grupę zbyt napastliwych psów.
- Ziewanie
- Podchodzenie po łuku – psy podchodzą do siebie prosto, tylko gdy dobrze się znają. Nieznane psy zazwyczaj podchodzą sporym łukiem.
- Węszenie –pies opuszcza głowę i węszy, rozglądając się przy tym dookoła
- Rozdzielanie – gdy rośnie konflikt między dwoma psami, trzeci potrafi wejść między nie i rozdzielić je sobą. Pies rozdziela pozostałe fizycznie i stara się zwrócić na siebie uwagę (np. szczekając).
Sygnały rzadko występują pojedynczo, częściej pies używa kilku naraz – np. odwraca głowę ziewając, mrużąc oczy i po chwili jeszcze się oblizując.
