9. Testy Predyspozycji Psów do zajęć
Testy predyspozycji psa to forma selekcji czworonogów do pracy jako pies terapeuta. Wykonywane są w celu sprawdzenia i określenia jego przydatności do pracy w szeroko rozumianej dogoterapii. Próbom poddane zostają zachowania psa w specyficznych dla niego warunkach, rzadko spotykanych na co dzień. Pies, który odbył testy z wynikiem pozytywnym daje tym samym ‘gwarancję’ bezpiecznego i odpowiedniego zachowania podczas prawdziwych zajęć i może kolejno rozpocząć potrzebne szkolenia pod okiem swojego przewodnika i instruktorów. Testy takie nie powinny być jednorazowe, tylko odnawialne w kilku znaczących momentach w życiu i rozwoju psów.
Udział w testach predyspozycji mogą brać psy w różnym wieku. Behawioryści oceniający ich przebieg biorą pod uwagę predyspozycje osobnicze oraz rasowe każdego psa. Ocena uwzględnia (poza odgórnymi elementami testu, które każdy pies bezwzględnie musi przejść) indywidualne cechy psychiki, czy czynniki wpływające na psy w środowisku codziennym. Ułatwia to możliwość szczegółowej, trafnej oceny a w przypadkach minimalnych odchyleń od zachowań doskonałych daje kierunek do korygowania ich (wypracowywania) podczas późniejszych szkoleń.
Najczęściej testy predyspozycji psów przeprowadzane są przez organizacje zajmujące się tą dziedziną pracy lub wolontariatu, a ich struktura bazuje na tych samych założeniach, choć kryteria ocen i samo przeprowadzanie testów mogą się od siebie różnić.
W Stowarzyszeniu Zwierzęta Ludziom test składa się z dwóch części.
‘Podczas trwania testów przewodnik może mieć przy sobie smakołyki lub zabawkę i nagradzać psa w momentach, które uzna za stosowne. Niedopuszczalne jest jednak trzymanie motywatora cały czas przed nosem psa. Sposób i momenty nagradzania oraz komunikacji przewodnika z psem również podlegają ocenie i opisowi’.
Cześć A.
Sprawdza reakcję psa na nowe sytuacje – na nieznany hałas, na nietypowe powierzchnie, dziwne przedmioty, silne zapachy (zapach szpitala). Sprawdza też jak pies reaguje na obce osoby dorosłe zachowujące się przyjaźnie lub próbujące wyegzekwować coś od psa siłą (np. przytrzymać, zajrzeć w zęby lub do miski z jedzeniem).
W żadnej sytuacji pies nie może zareagować lękiem ani okazać agresji – takie reakcje dyskwalifikują go z dalszego testowania, gdyż są skrajne i mogą grozić niebezpieczeństwem.
W ocenie testów nie przyjęliśmy skali punktowej, gdyż mogła by być ona myląca. Zakładamy, że jeśli pies nie zda któregoś ćwiczenia(np. okaże agresję przy próbie odebrania mu jedzenia) to nie można dopuścić go do pracy nawet, jeśli wszystkie pozostałe elementy testu zdałby doskonale. Dlatego też test oceniany jest opisowo – każde zachowanie zostaje odnotowane na specjalnym formularzu. Pies oceniany jest systemem zerojedynkowym – albo zdał ćwiczenie, albo nie. Jeśli nie, zostaje wykluczony z dalszych testów.
Psy zdają część A bez smyczy oraz bez żadnych korygujących zachowanie pomocy (haltery, łańuszki zaciskowe, etc) Siłowe prowadzenie psa jest niedopuszczalne.
Cześć B.
Zostają do niej dopuszczone tylko te psy, które pomyślnie przeszły część A. Sprawdza ona reakcję psa na różne zachowania dzieci (sprawnych i nie w pełni sprawnych).
Podobnie jak w części A niedopuszczalne są reakcje przesadnie lękowe ani agresywne.
Behawiorysta i instruktor przeprowadzający testy baczą na ich przebieg oraz na bezpieczeństwo biorących w nich udział dzieci/ młodzieży.
Bardzo często zdarza się, że właściciele psów są przekonani o łagodnym i przyjaznym temperamencie swojego pupila, jednak w tak charakterystycznych warunkach, jakie tworzone są na testach predyspozycji okazuje się, że ów pupil wcale nie jest zachwycony stanem rzeczy ;) Każdy nawet najmniejszy element może być źródłem dużego stresu dla psa,który nie jest prawidłowo zsocjalizowany, co znacznie wpłynie na jego zachowanie, a dla właścicieli będzie to swojego rodzaju nowością. Często słychać od nich ‘nie wiem dlaczego’, ‘on tak nigdy nie robił’ lub ‘ Myszko, no co ty nie bój się kuli ortopedycznej’…
Stres potrafi i w ludziach wyzwolić ekstremalne zachowania. W zachowaniu psa potrafi czasem wyzwolić bardzo skrajne.
Także nie każdy Azor, który akceptuje dzieci naszych koleżanek (pachnące mlekiem) u nas w domu nadaje się do pracy w trudnych warunkach z dzieciakami potrzebującymi.
